علت ریزش مو، جوش صورت موضوع اصلی این مطلب است و در ادامه نکات آن را بررسی می‌کنیم.
وقتی ریزش مو، جوش‌های مقاوم صورت و پریود نامنظم به‌صورت همزمان ظاهر می‌شوند، یکی از شایع‌ترین دلایل آن سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) است. در این سندرم، سطح هورمون‌های مردانه در بدن افزایش می‌یابد و تخمک‌گذاری به‌صورت نامنظم انجام می‌شود. علاوه بر این، مشکلات تیروئید، افزایش هورمون پرولاکتین و برخی اختلالات غده فوق کلیه نیز می‌توانند علائمی مشابه ایجاد کنند.
علت ریزش مو، جوش صورت: چرا ریزش مو، جوش صورت و پریود نامنظم با هم دیده می‌شوند؟
بدن خانم‌ها به میزان کمی هورمون مردانه تولید می‌کند. زمانی که مقدار یا تأثیر این هورمون‌ها افزایش یابد:
- غده‌های چربی پوست فعال‌تر شده و جوش‌های هورمونی به‌ویژه در نواحی خط فک، چانه و گردن ظاهر می‌شوند.
- ریشه موهای سر ضعیف‌تر و کوچک‌تر شده و باعث ریزش و کم‌پشتی مو در قسمت فرق و بالای سر می‌شود.
- تعادل هورمونی تخمدان‌ها به هم خورده و تخمک‌گذاری نامنظم می‌شود که نتیجه آن پریود نامنظم یا تأخیر چندماهه در قاعدگی است.
گاهی اوقات موهای زائد روی صورت، سینه یا شکم نیز افزایش می‌یابد.
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک؛ شایع‌ترین علت
طبق جدیدترین راهنمای بین‌المللی، حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد از خانم‌های در سن باروری به این سندرم مبتلا هستند که بسیاری از آن‌ها از بیماری خود اطلاع ندارند. در بزرگسالان، پزشک زمانی تشخیص PCOS را می‌دهد که سایر علل رد شده باشند و حداقل دو مورد از سه معیار زیر وجود داشته باشد:
- پریود نامنظم یا عدم تخمک‌گذاری
- علائم افزایش هورمون مردانه مانند جوش، ریزش مو یا موهای زائد یا افزایش این هورمون در آزمایش خون
- ظاهر پلی‌کیستیک تخمدان در سونوگرافی یا افزایش هورمون AMH در آزمایش خون
در نوجوانان، به دلیل نامنظمی طبیعی قاعدگی در سال‌های اولیه، تشخیص با احتیاط بیشتری انجام شده و سونوگرافی معمولاً توصیه نمی‌شود.
این سندرم تنها یک مشکل ظاهری یا قاعدگی نیست؛ PCOS ارتباط نزدیکی با مقاومت به انسولین دارد که باعث افزایش خطر دیابت نوع ۲، چربی خون بالا، کبد چرب، مشکلات خلقی و دشواری در بارداری می‌شود. اضافه‌وزن علائم را تشدید می‌کند اما برخی مبتلایان وزن طبیعی دارند و در آن‌ها نیز بررسی هورمونی ضروری است.
علت‌های دیگر قابل بررسی
برخی مشکلات دیگر که باید بررسی شوند عبارتند از:
- کم‌کاری یا پرکاری تیروئید: با علائمی مانند خستگی، تغییر وزن، حساسیت به سرما یا گرما
- افزایش هورمون پرولاکتین: باعث ترشح شیر از سینه، سردرد و مشکلات بینایی می‌شود
- اختلالات ارثی غده فوق کلیه: با علائمی شبیه PCOS و سابقه خانوادگی
- تومورهای سازنده هورمون مردانه: نادر ولی با شروع سریع علائم، کلفت شدن صدا و رشد شدید موهای زائد
استرس شدید، تغییرات ناگهانی وزن و کم‌خوابی نیز می‌توانند نظم پریود را به هم زده و جوش‌ها را افزایش دهند. ریزش موی پراکنده در کل سر که چند ماه پس از استرس جسمی یا روحی شدید رخ می‌دهد، علت جداگانه‌ای دارد.
آزمایش‌های لازم برای تشخیص
با توجه به نظر پزشک، ممکن است آزمایش‌های زیر درخواست شود:
- هورمون مردانه (تستوسترون)
- هورمون‌های تیروئید
- هورمون پرولاکتین
- هورمون مخصوص بررسی غده فوق کلیه
- قند خون ناشتا یا تست قند دوساعته
- چربی خون
- سونوگرافی تخمدان‌ها در صورت نیاز
آزمایش‌های هورمونی معمولاً باید در روزهای مشخصی از دوره پریود و بدون مصرف قرص‌های هورمونی انجام شوند.
روش‌های درمان؛ ترکیبی از تغییر سبک زندگی و درمان هدفمند
تغییر سبک زندگی: در خانم‌هایی که اضافه‌وزن دارند، کاهش ۵ تا ۱۰ درصد وزن می‌تواند به منظم شدن پریود و کاهش علائم هورمونی کمک کند. ورزش منظم، خواب کافی و رژیم غذایی کم‌قند و پرفیبر حتی بدون کاهش وزن زیاد، پاسخ بدن به انسولین را بهبود می‌بخشد.
تنظیم پریود و کاهش هورمون مردانه: با داروهای هورمونی که توسط پزشک زنان یا متخصص غدد تجویز می‌شود.
کنترل مقاومت به انسولین: در برخی بیماران با داروهای مخصوص انجام می‌شود.
درمان مستقیم پوست و مو: شامل داروهای موضعی و خوراکی برای جوش و درمان ریزش مو است. نتایج درمان ریزش مو معمولاً پس از چند ماه دیده می‌شود و هرچه درمان زودتر آغاز شود، نتیجه بهتر خواهد بود.
برخی داروهای ضدجوش و کاهنده هورمون مردانه در دوران بارداری ممنوع بوده و فقط با نسخه پزشک باید مصرف شوند.
مراقبت‌های اولیه از پوست و مو تا زمان مراجعه به پزشک
- صورت را روزی دو بار با شوینده ملایم بشویید. شستشوی زیاد و مالیدن شدید پوست باعث تحریک و تشدید جوش‌ها می‌شود.
- از فشار دادن جوش‌ها خودداری کنید زیرا احتمال ایجاد جای زخم و لک را افزایش می‌دهد.
- از کرم‌ها و لوازم آرایشی چرب استفاده نکنید و محصولاتی را انتخاب کنید که منافذ پوست را نمی‌بندند.
- موها را محکم نبندید و استفاده از حرارت زیاد سشوار و اتو مو را کاهش دهید.
- قرص‌های هورمونی، مکمل‌ها یا داروهای ریزش مو را بدون نظر پزشک شروع نکنید زیرا ممکن است نتایج آزمایش‌ها را تغییر دهند.
کدام پزشک برای چه کاری مناسب است؟
| پزشک | وظایف |
|---|---|
| پزشک زنان | بررسی پریود نامنظم، انجام سونوگرافی و برنامه‌ریزی بارداری |
| متخصص غدد | بررسی دقیق هورمون‌ها، مقاومت به انسولین و مشکلات تیروئید و غده فوق کلیه |
| متخصص پوست و مو | درمان جوش‌های مقاوم و ریزش مو |
می‌توانید پزشکان هر سه رشته را بر اساس شهر در سایت‌های دکتریاب پیدا و مقایسه کنید.
پرسش‌های متداول
آیا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک به معنای ناباروری است؟
خیر. نامنظمی تخمک‌گذاری ممکن است باردار شدن را کمی دشوارتر کند اما بسیاری از مبتلایان به‌طور طبیعی یا با درمان‌های ساده باردار می‌شوند.
آیا ریزش موی هورمونی قابل برگشت است؟
با کنترل هورمون‌ها و درمان به موقع، ریزش مو معمولاً متوقف شده و بخشی از موها دوباره رشد می‌کنند.
منبع و مطالعه بیشتر: نمناک
