غذاهای فوقفرآوریشده یا UPFها، دستهای از محصولات غذایی هستند که فرآیندهای صنعتی پیچیدهای روی آنها انجام شده است. این دسته شامل خوراکیهایی مانند آبنبات، نوشابه و برخی محصولات بستهبندیشده است. اما تعریف دقیق UPFها هنوز به صورت رسمی توسط نهادهای دولتی مشخص نشده و این موضوع باعث سردرگمی بسیاری از افراد شده است.
نتایج مطالعه بزرگ روی مصرف غذاهای فوقفرآوریشده
یک مطالعه گسترده که نزدیک به ۹ میلیون نفر را بررسی کرده است، ارتباط بین مصرف غذاهای فوقفرآوریشده و چندین پیامد سلامت را مورد بررسی قرار داده است. نتایج نشان داد افرادی که مصرف بالاتری از این نوع غذاها داشتند، در معرض خطر بیشتر ابتلا به بیماریهای قلبی، سرطان، چاقی، سندرم متابولیک، دیابت، اختلالات روانی مانند افسردگی و اضطراب، بیماریهای گوارشی و همچنین مرگومیر کلی قرار داشتند.
بر اساس این تحقیق، به ازای هر ۱۰۰ گرم افزایش مصرف روزانه غذاهای فوقفرآوریشده، خطر بروز بیماریهای قلبی ۱۴ درصد، خطر ابتلا به سرطان ۴ درصد و خطر مرگومیر کلی ۳ درصد افزایش یافته است.
اگرچه این مطالعه بسیار بزرگ و مهم است، اما به دلیل ماهیت مشاهدهای آن نمیتوان به طور قطعی گفت که مصرف این غذاها باعث بروز بیماریها میشود. عوامل دیگری مانند فعالیت بدنی، مصرف الکل، رژیم غذایی کلی و سیگار کشیدن نیز در این رابطه نقش دارند.
اهمیت این یافتهها در سلامت عمومی
این مطالعه در کنار تحقیقات پیشین که ارتباط بین مصرف بالای غذاهای فوقفرآوریشده و بیماریهایی مانند دیابت نوع ۲، چاقی و بیماریهای قلبی را نشان دادهاند، اهمیت توجه به کیفیت رژیم غذایی را برجسته میکند. البته باید توجه داشت که غذاهای فوقفرآوریشده طیف گستردهای دارند و همه آنها از نظر ارزش غذایی یکسان نیستند.
بنابراین، صرفاً برچسب «فوقفرآوریشده» به معنای بد بودن کامل یک غذا نیست و نباید تنها بر اساس این دستهبندی، انتخابهای غذایی انجام داد. نکته مهمتر، بررسی کلی ترکیب رژیم غذایی و سهم مواد مغذی مفید در آن است.
علت افزایش برچسبهای «غیر فوقفرآوریشده» روی محصولات
اخیراً شاهد افزایش برچسبها و گواهیهای «غیر فوقفرآوریشده» روی بستهبندی برخی محصولات هستیم. به عنوان مثال، کالیفرنیا برنامهای برای صدور گواهی Non-UPF راهاندازی کرده و پروژه Non-GMO نیز برنامه مشابهی دارد. این روند به دلیل افزایش آگاهی مصرفکنندگان نسبت به اثرات غذاهای فوقفرآوریشده است.
با این حال، داشتن برچسب Non-UPF به معنای سالمترین انتخاب نیست، زیرا این برچسبها اطلاعات کاملی درباره میزان فیبر، پروتئین، قند یا سدیم غذا ارائه نمیدهند. بنابراین، نباید این برچسبها را به عنوان تنها معیار سلامت در نظر گرفت.
جمعبندی و توصیههای کلی
نتایج این مطالعه بزرگ نشان میدهد رژیمی که بیشتر از غذاهای فوقفرآوریشده تشکیل شده باشد، احتمالاً برای سلامت مفید نیست و با افزایش ریسک بیماریهای مزمن همراه است. اما به جای تمرکز صرف بر روی هر ماده غذایی به صورت جداگانه، بهتر است به کل رژیم غذایی توجه کنیم و مصرف میوهها، سبزیجات، غلات کامل، حبوبات، مغزها و دانهها را افزایش دهیم.
در نهایت، غذاهای طبیعی و کامل بهترین گزینهها برای حفظ سلامت هستند و نیازی به برچسبهای خاص برای اثبات این موضوع ندارند.
منبع: Good Housekeeping – Cleaning
