زندگی و حکومت خشایارشا؛ پدر، همسران و راز مرگ شاه هخامنشی

زندگی و حکومت خشایارشا؛ پدر، موضوع اصلی این مطلب است و در ادامه نکات آن را بررسی می‌کنیم.

تاریخ ایران باستان مملو از روایت‌های جذاب و شخصیت‌های تأثیرگذار است که هنوز هم پس از قرن‌ها، توجه علاقه‌مندان به تاریخ را جلب می‌کند. یکی از این چهره‌ها، خشایارشا است؛ شاه هخامنشی که نامش با لشکرکشی‌های بزرگ به یونان و بناهای تخت‌جمشید گره خورده است.

زندگی و حکومت خشایارشا؛ پدر،: زندگی نامه خشایارشا

خشایارشا، پسر داریوش بزرگ و آتوسا دختر کوروش کبیر، حدود سال ۵۱۹ یا ۵۱۸ پیش از میلاد به دنیا آمد. او از سال ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد بر شاهنشاهی هخامنشی فرمان راند. اگرچه بزرگ‌ترین پسر داریوش نبود، اما نخستین پسر او از آتوسا بود که به جانشینی پدر انتخاب شد.

پدر و مادر خشایارشا

داریوش بزرگ، سومین شاه بزرگ هخامنشی پس از کوروش و کمبوجیه، پدر خشایارشا بود. مادر او آتوسا، دختر کوروش کبیر، نقش مهمی در انتخاب خشایارشا به عنوان جانشین داشت.

همسران خشایارشا

در منابع تاریخی، آمستریس، دختر اُتانِس، به عنوان همسر اصلی و شهبانوی خشایارشا شناخته می‌شود. درباره تعداد همسران او اطلاعات دقیق و یکدستی در دست نیست.

آیا استر همسر خشایارشا بود؟

در کتاب استر، پادشاهی به نام «اَخَشْوِروش» ذکر شده که استر به همسری او درآمده است. برخی پژوهشگران این پادشاه را با خشایارشای اول یکی می‌دانند، اما از نظر تاریخ‌نگاری، این موضوع قطعی نیست و بیشتر به عنوان روایتی مذهبی مطرح می‌شود.

فرزندان خشایارشا

خشایارشا و آمستریس سه پسر به نام‌های داریوش، هستاسپ و اردشیر یکم و سه دختر به نام‌های آمیتیس، رودوگون و راتاشاه داشتند. داریوش در کشمکش‌های درباری پس از مرگ پدر کشته شد و اردشیر یکم به سلطنت رسید. آمیتیس با مگابیزوس ازدواج کرد.

دوران پادشاهی خشایارشا

خشایارشا در آغاز سلطنت با ناآرامی‌هایی در امپراتوری از جمله مصر مواجه شد و پس از تثبیت اوضاع، لشکرکشی بزرگی به یونان انجام داد. سپاه ایران در سال ۴۸۰ پیش از میلاد وارد یونان شد و پس از نبردهای ترموپیل و سالامیس، نیروهای ایرانی عقب‌نشینی کردند. پس از این لشکرکشی، خشایارشا به توسعه بناهای تخت‌جمشید پرداخت.

صفات و ویژگی‌های خشایارشا

در برخی روایت‌ها، خشایارشا به عنوان شاهزاده‌ای تحصیل‌کرده، خوش‌چهره و با روحیه لطیف توصیف شده است. او توانست شکوه و اعتبار شاهنشاهی هخامنشی را حفظ کند.

معنای نام خشایارشا

نام این پادشاه به معنی «حاکم بر مردان دلیر» است و از دو بخش «خشای» (شاه) و «آرشا» (مرد) تشکیل شده است. برخلاف تصور برخی، «شا» در پایان نام او کوتاه‌شده «شاه» نیست. در پارسی باستان این نام به صورت Xšayāršā ثبت شده و در منابع غربی به صورت Xerxes شناخته می‌شود.

علت مرگ خشایارشا

خشایارشا در سال ۴۶۵ پیش از میلاد به دلیل توطئه‌ای درباری کشته شد. اردوان، فرمانده گارد شاهی، در این قتل نقش داشت. پس از مرگ او، اردشیر یکم به سلطنت رسید.

آرامگاه خشایارشا

مقبره خشایارشا در مجموعه نقش رستم، نزدیک تخت‌جمشید قرار دارد.

خشایارشا دوم و سوم

خشایارشا دوم، پسر اردشیر یکم، چند دهه پس از خشایارشای اول به سلطنت رسید اما دوران حکومت کوتاهی داشت و به دست برادر ناتنی‌اش کشته شد. خشایارشا سومی در فهرست شاهان هخامنشی وجود ندارد.

منبع و مطالعه بیشتر: نمناک