ویدئوهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی به‌سرعت در حال پیشرفت هستند و گاهی حتی با دقت به تصویر نیز نمی‌توان آن‌ها را از ویدئوهای واقعی تشخیص داد. این ویدئوها ممکن است شامل صحنه‌های جعلی از افراد مشهور، طبیعت یا اتفاقات غیرممکن باشند که به سرعت در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شوند. برای تشخیص اصالت چنین ویدئوهایی، باید به جزئیات مختلفی مانند حرکت دست‌ها، چهره، صدا و منبع اصلی ویدئو توجه کرد. در ادامه ۸ روش کاربردی برای تشخیص ویدئوهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی معرفی شده است.
ویدئوهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی: ۱. دقت به حرکت دست‌ها و انگشتان
<pیکی از بخش‌هایی که هوش مصنوعی در تولید ویدئو ممکن است در آن دچار خطا شود، حرکت دست‌ها و انگشتان است. در برخی ویدئوها، تعداد یا شکل انگشتان در فریم‌های مختلف تغییر می‌کند یا حرکت دست هنگام برداشتن اشیاء غیرطبیعی است. برای بررسی این موضوع، ویدئو را چند بار پخش کنید و به لحظه‌هایی که فرد دست خود را حرکت می‌دهد یا وسیله‌ای را لمس می‌کند، دقت کنید. البته این نشانه به‌تنهایی قابل اعتماد نیست زیرا ابزارهای جدید در بازسازی حرکات دست پیشرفت زیادی داشته‌اند.
۲. بررسی تغییرات ناگهانی چهره و اجزای صورت
در برخی ویدئوهای مصنوعی، هنگام چرخاندن سر یا تغییر زاویه دوربین، چهره فرد دچار تغییرات غیرطبیعی می‌شود. مثلاً شکل دندان‌ها، گوش‌ها یا خطوط صورت ممکن است در چند فریم با هم هماهنگ نباشند. همچنین مرز بین صورت و موها یا محل اتصال گردن به سر ممکن است هنگام حرکت غیرطبیعی به نظر برسد. برای بررسی دقیق‌تر، فریم‌هایی که چهره در آن‌ها حرکت می‌کند را متوقف و با هم مقایسه کنید. البته کیفیت پایین ویدئو و فشرده‌سازی نیز می‌تواند چنین ایرادهایی ایجاد کند.
۳. هماهنگی لب‌ها با صدا
اگر فردی در ویدئو صحبت می‌کند، به هماهنگی حرکت لب‌ها با کلمات توجه کنید. در برخی ویدئوهای جعلی، حرکت لب‌ها با صدای پخش‌شده هماهنگ نیست یا شکل دهان هنگام تلفظ حروف غیرطبیعی است. همچنین تغییرات نامتعارف در لحن صدا، مکث‌های عجیب یا ناهماهنگی بین حالت چهره و احساسات بیان‌شده می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی بیشتر باشد. با این حال، دوبله، تأخیر صدا و کیفیت پایین اینترنت نیز ممکن است باعث ناهماهنگی شوند و نباید صرفاً به این دلیل ویدئو را جعلی دانست.
۴. توجه به پس‌زمینه و اشیای اطراف
گاهی سوژه اصلی ویدئو طبیعی به نظر می‌رسد اما جزئیات محیط اطراف آن ایراد دارد. ممکن است نوشته روی تابلوها ناخوانا باشد، شکل اشیاء در طول ویدئو تغییر کند یا اجسام در پس‌زمینه بدون دلیل ناپدید شوند. برای مثال، اگر فردی در خیابان راه می‌رود، به تابلوها، پنجره‌ها و خودروهای اطراف توجه کنید که آیا شکل و جایگاه آن‌ها در طول حرکت دوربین منطقی است یا خیر. البته تغییر شکل اجسام ممکن است به دلیل تدوین، حرکت سریع دوربین یا فشرده‌سازی باشد.
۵. مقایسه نور، سایه و انعکاس‌ها
در صحنه‌های واقعی، نور و سایه معمولاً با موقعیت اجسام و منبع نور هماهنگ هستند. در برخی ویدئوهای هوش مصنوعی، سایه‌ها با جهت نور مطابقت ندارند یا انعکاس اجسام در آینه و شیشه با خود آن‌ها تفاوت دارد. برای بررسی، به سایه زیر پاها، انعکاس روی سطوح براق و تغییر نور هنگام حرکت سوژه توجه کنید. این روش بیشتر برای یافتن نشانه‌های مشکوک کاربرد دارد، چون ویدئوهای حرفه‌ای ممکن است نورپردازی بسیار طبیعی داشته باشند.
۶. پیدا کردن منبع اصلی ویدئو
یکی از مهم‌ترین روش‌ها برای بررسی اصالت ویدئو، یافتن منبع اولیه آن است. گاهی ویدئوی قدیمی یا ساختگی با عنوانی جدید منتشر می‌شود و کاربران تصور می‌کنند مربوط به اتفاق تازه‌ای است. برای بررسی، عبارت‌های کلیدی مرتبط با ویدئو را در موتورهای جست‌وجو جست‌وجو کنید و ببینید آیا رسانه‌های معتبر آن را منتشر کرده‌اند یا خیر. همچنین می‌توانید از ویدئو چند تصویر ثابت تهیه و با ابزارهایی مثل Google Lens جست‌وجو کنید تا نسخه‌های قدیمی‌تر یا منابع دیگر را بیابید.
۷. استفاده از ابزارهای بررسی منشأ محتوا
برخی ابزارها و استانداردهای فناوری مانند Content Credentials (C2PA) می‌توانند اطلاعاتی درباره منشأ و تغییرات فایل دیجیتال ارائه دهند. البته این اطلاعات همیشه در دسترس نیستند و ممکن است هنگام ویرایش یا انتشار مجدد فایل از بین بروند. فناوری دیگری به نام SynthID نیز برای شناسایی محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی گوگل توسعه یافته است. با این حال، نبود اطلاعات منشأ یا نتیجه منفی ابزارها به معنای واقعی بودن ویدئو نیست.
۸. عدم اعتماد صرف به ابزارهای تشخیص هوش مصنوعی
ابزارهای مختلفی ادعا می‌کنند می‌توانند محتوای ساخته‌شده با هوش مصنوعی را تشخیص دهند، اما هیچ نتیجه‌ای نباید بدون توجه به محدودیت‌های فنی آن‌ها قطعی تلقی شود. برخی ابزارها فقط مدل‌های مشخصی از هوش مصنوعی را شناسایی می‌کنند و ممکن است در برابر ویدئوهای ویرایش‌شده یا تولیدشده با ابزارهای دیگر عملکرد متفاوتی داشته باشند. بهترین روش، مقایسه نتیجه ابزار با شواهد دیگر مانند منبع اولیه، گزارش رسانه‌های معتبر و نشانه‌های تصویری است.
آیا می‌توان با قطعیت فهمید یک ویدئو با هوش مصنوعی ساخته شده است؟
در بسیاری موارد، تشخیص قطعی فقط از روی ظاهر ویدئو ممکن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند حرکت، چهره، نور و صدا را با کیفیت بسیار بالا تولید کنند و از سوی دیگر، ویدئوهای واقعی نیز ممکن است به دلیل کیفیت پایین یا فشرده‌سازی غیرطبیعی به نظر برسند. بنابراین بهتر است چند روش بررسی را کنار هم قرار دهید و به جای تکیه بر یک نشانه، از منابع معتبر و ابزارهای مختلف برای ارزیابی اصالت ویدئو استفاده کنید.
منبع و مطالعه بیشتر: نمناک
