تغییر ساعت رسمی کشور یکی از اقداماتی بود که برای استفاده بهتر از نور روز و کاهش مصرف انرژی در ایران انجام میشد. اما این قانون در سالهای اخیر با تغییرات و چالشهایی مواجه شده و نهایتاً لغو گردید. در این مطلب به تاریخچه قانون تغییر ساعت رسمی ایران و دلایل لغو آن میپردازیم.
تغییر ساعت رسمی ایران: تاریخچه تغییر ساعت رسمی در ایران
در گذشته، هر شهر ایران ساعت مخصوص به خود را داشت و مردم زمان را بر اساس اذان ظهر یا غروب آفتاب تنظیم میکردند. در سال ۱۳۱۴ با تلاشهای دکتر حسابی، ساعت تهران به عنوان مبنای ساعت رسمی کشور انتخاب و زمان در سراسر ایران یکپارچه شد.
در سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ برای نخستین بار قانون تغییر ساعت رسمی ایران به منظور بهرهبرداری بیشتر از نور روز و صرفهجویی در انرژی اجرا شد. اما به دلیل تحولات سیاسی و نزدیک شدن ماه رمضان، این قانون به سرعت متوقف شد و در دوران پس از انقلاب و جنگ نیز به دلایل اجرایی و فقهی لغو گردید.
از سال ۱۳۷۰ و در دوران سازندگی، این قانون دوباره احیا شد و هر سال در ابتدای فروردین ساعت رسمی یک ساعت جلو کشیده میشد و در پایان شهریور به حالت قبل باز میگشت تا مصرف برق در شبهای تابستان کاهش یابد. این روند تا سال ۱۳۸۴ ادامه داشت.
لغو و بازگشت قانون تغییر ساعت
در سال ۱۳۸۴ دولت وقت با این استدلال که تغییر ساعت باعث سردرگمی مردم میشود، اجرای این قانون را لغو کرد. اما کارشناسان انرژی با افزایش مصرف برق مخالفت کردند و در سال ۱۳۸۶ مجلس قانونی تصویب کرد که دولتها را ملزم به تغییر ساعت رسمی کشور کرد. این قانون تا سال ۱۴۰۰ به طور منظم اجرا شد.
دلایل نهایی لغو قانون تغییر ساعت رسمی
با همهگیر شدن لامپهای کممصرف و تغییر الگوهای مصرف انرژی، کارشناسان اعلام کردند که تغییر ساعت دیگر تأثیر قابل توجهی در صرفهجویی برق ندارد. همچنین این تغییر ساعت باعث اختلال در ساعت خواب مردم و سیستمهای بانکی میشود.
بر این اساس، مجلس در سال ۱۴۰۱ قانون تغییر ساعت رسمی را لغو کرد و از ابتدای سال ۱۴۰۲ ساعت رسمی ایران ثابت ماند. در نتیجه، دیگر نیازی به تغییر ساعت در پایان شهریور یا ابتدای مهر نیست و دولتها صرفاً ساعت کاری ادارات را در تابستان تغییر میدهند.
وضعیت تغییر ساعت در دیگر کشورها
بسیاری از کشورها نیز یا قانون تغییر ساعت را ندارند یا در سالهای اخیر آن را لغو کردهاند. کشورهایی مانند روسیه، ترکیه، جمهوری آذربایجان، برزیل، مکزیک، آرژانتین، اردن و سوریه این قانون را حذف کردهاند.
همچنین در مناطقی نزدیک به خط استوا که تفاوت ساعت شب و روز در طول سال کم است، مانند مالزی، اندونزی، سنگاپور، تایلند، عربستان و امارات، تغییر ساعت رسمی وجود ندارد. چین از سال ۱۹۹۱ این قانون را متوقف کرده و کشورهایی مانند هند، نیجریه، کنیا، آفریقای جنوبی و ژاپن نیز تغییر ساعت ندارند.
آیا ساعت رسمی ایران در سال ۱۴۰۵ تغییر میکند؟
با توجه به لغو قانون تغییر ساعت رسمی، در سال ۱۴۰۵ نیز ساعت رسمی کشور تغییر نخواهد کرد و نیازی به جلو یا عقب کشیدن ساعت در ابتدای مهر یا پایان شهریور نیست.
