مرخصی نوجوانی موضوع اصلی این مطلب است و در ادامه نکات آن را بررسی می‌کنیم.
در سال‌های ابتدایی زندگی کودک، نیازهای او کاملاً آشکار است و والدین به راحتی می‌توانند آن‌ها را تشخیص دهند. اما با گذشت زمان و ورود به دوره نوجوانی، رابطه والدین و فرزندان پیچیده‌تر می‌شود و نوجوانان به دنبال استقلال و هویت خود هستند. این تغییرات باعث می‌شود والدین گاهی احساس کنند که باید فاصله بگیرند، اما واقعیت این است که نوجوانان همچنان به حضور والدین نیاز دارند، اما به شکلی متفاوت.
چرا نوجوانان به نظر می‌رسد که از والدین فاصله می‌گیرند؟
روانشناسان این پدیده را «جداشدگی-شخصیت‌یابی» می‌نامند؛ فرایندی که در آن نوجوانان پیوندهای خود را با خانواده کم‌رنگ می‌کنند و بیشتر به همسالان خود متصل می‌شوند تا هویت مستقل خود را بسازند. این رفتار که ممکن است به نظر والدین رد شدن یا دوری بیاید، در واقع بخشی طبیعی از رشد است.
لیزا دامور، روانشناس بالینی، توضیح می‌دهد که این دوره را می‌توان «فصلی که فرزندتان تحمل ندارد با شما دیده شود» نامید، زیرا نوجوانان اغلب تمایل دارند از دید والدین پنهان باشند. با این حال، رفتار نوجوانان ممکن است ناپایدار باشد؛ مثلاً ممکن است چند روز به گوشی خود مشغول باشند و ناگهان در نیمه‌شب به اتاق والدین بیایند و درباره مشکلی صحبت کنند. این نوسان نشان‌دهنده همزمان بودن نیاز به استقلال و نیاز به حمایت است.
آیا وقت گذراندن بیشتر با نوجوان تأثیرگذار است؟
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۳ نشان داد نوجوانانی که احساس نزدیکی بیشتری با والدین خود داشتند، در بزرگسالی سلامت روان بهتر، خوش‌بینی بیشتر، روابط عاطفی قوی‌تر و مشکلات کمتری با مواد مخدر داشتند. اما نکته مهم این است که کیفیت رابطه و احساس محبت و نزدیکی اهمیت بیشتری از صرفاً تعداد ساعات با هم بودن دارد.
دامور هشدار می‌دهد که تلاش والدین برای برنامه‌ریزی اجباری وقت با نوجوانان ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد، زیرا نوجوانان می‌خواهند خودشان زمان و نحوه نزدیکی را تعیین کنند. به جای تمرکز بر افزایش ساعات با هم بودن، بهتر است والدین به گونه‌ای حضور داشته باشند که نوجوان در صورت تمایل بتواند به آن‌ها مراجعه کند.
چگونه می‌توان به نوجوان «حضور در دسترس» داشت؟
اعلام آمادگی برای شنیدن احساسات نوجوان معمولاً کافی نیست. بهترین روش، «حضور آرام» است؛ یعنی انجام کارهای روزمره در کنار نوجوان بدون فشار برای گفتگو، مانند تا کردن لباس در اتاقی که نوجوان تلویزیون تماشا می‌کند یا حضور در آشپزخانه هنگام آماده کردن خوراکی توسط نوجوان.
یکی از بهترین مکان‌ها برای ارتباط، خودرو است، زیرا نیازی به نگاه مستقیم نیست و گفتگو محدود به زمان سفر است. در این فضا نوجوان کنترل شروع و پایان گفتگو را دارد و ممکن است در موقعیت‌های دیگر سکوت کند اما در خودرو به راحتی صحبت کند.
چگونه فاصله طبیعی را از نگرانی واقعی تشخیص دهیم؟
هر دو نوجوان شاد و نوجوانی که مشکل دارد ممکن است زمان زیادی را در اتاق خود بگذرانند. بهترین راه، نگاه کلی به زندگی نوجوان است؛ اگر همچنان با دوستانش ارتباط دارد، در فعالیت‌های فوق برنامه شرکت می‌کند و در مدرسه موفق است، احتمالاً مشکل خاصی وجود ندارد.
اما اگر نوجوان از همه فاصله گرفت، نه فقط والدین، باید بیشتر توجه کرد. تجربه سوزان آلدِرسون، نویسنده کتاب «هرگز رها نکن»، نشان می‌دهد که در مواردی مانند مشکلات جدی سلامت روان، والدین باید حضور فعال و حمایتگرانه داشته باشند و گاهی نیاز به تغییرات بزرگ در زندگی خود دارند.
آیا والدین باید «مرخصی نوجوانی» بگیرند؟
با وجود برخی گزارش‌های محدود درباره والدینی که در دوران نوجوانی فرزندانشان از کار خود کم می‌کنند یا کنار می‌کشند، این پدیده هنوز فراگیر نیست. بیشتر والدین همچنان به کار خود ادامه می‌دهند و شرایط اقتصادی نیز اجازه ترک کار را به آسانی نمی‌دهد.
به جای تمرکز بر ترک کار، بهتر است والدین به نیازهای خاص نوجوان خود توجه کنند؛ مثلاً در مواقع تغییرات مهم زندگی یا مشکلات، درخواست انعطاف‌پذیری در کار داشته باشند یا زمان‌هایی را برای حضور و توجه بیشتر اختصاص دهند. حتی کارهای روزمره مانند خرید می‌تواند فرصت مناسبی برای ارتباط بدون فشار باشد.
در نهایت، والدین باید به این سوال پاسخ دهند که در این مرحله از زندگی فرزندشان چه نیازهایی دارد، چه میزان حمایت می‌توانند ارائه دهند و چه کمک‌هایی برای هر دو طرف لازم است. نوجوانان به زمان بیشتر نیاز ندارند بلکه به نوعی حضور متفاوت و قابل دسترس والدین نیازمندند.
منبع و مطالعه بیشتر: Good Housekeeping – Cleaning
